Charles Desiré Lu A Si

Maar er waren meer Surinaamse Nederlanders actief in het verzet: we kwamen op het spoor van Charles Desiré Lu A Si (1911-1942). Volgens de website Caraïbisch Uitzicht: (schrijver artikel: William L Man A Hing) en andere bronnen:

Srananman: verzetsstrijder en medeorganisator Februaristaking

Over Charles zelf is weinig bekend. Hij werd geboren in Paramaribo in 1911. Zijn moeder was Paulina Juliana Lu A Si., van Afrikaans-Chinese afkomst. De vader bleef onbekend.

Na aankomst in Nederland woonde Charles Desiré enige tijd in Den Haag. Hij trouwde in oktober 1936 in Amsterdam met Rachel Frankfoorder. Was Charles van huis uit Nederlands Hervormd, zijn vrouw Rachel stond geregistreerd als Nederlands-Israëlitisch.

Daarbij was voor de bruidegom opgetekend dat hij van beroep slagwerker was en zijn bruid kantoorbediende. Ze woonden op de Oude Zijds Voorburgwal in het centrum van de hoofdstad. In februari 1937 werd een zoon geboren.

Charles Desiré blijkt meerdere beroepen te hebben uitgeoefend. In zijn Haagse periode stond hij onder meer genoteerd als ‘artist’ en ‘buffetbediende’, maar in Amsterdam was hij bekend als ‘elektrisch lasser’. Charles Lu zou een exponent zijn geweest van de Bond van Surinaamse Arbeiders, een organisatie waarvan geen gegevens bekend zijn.

Reeds in het vroege begin van de Duitse bezetting trad hij toe tot het verzet, waarvoor hij ondersteunende werkzaamheden verrichte. Voor het nooit verschenen Gedenkboek van de CPN voor gevallen verzetsstrijders zond weduwe Rachel een formulier terug waarin zij vermeldt dat ‘Charles reeds lang voor de oorlog lid [was] der NCPN en functionaris. (NCPN-Archief , inv. # 132)

In het bijzonder was hij met enkele andere landgenoten betrokken bij verzetshandelingen van de communistische groepering. Voor zijn activiteiten kan de volgende beschrijving dienen die door van der Horst (2004: 144) is verstrekt:

Onder zijn bijnaam “Shanghai Express

…verspreidde activist Charles Desire illegale pamfletten en was hij medeorganisator van de Februaristaking. Op 25 juni 1941 werd hij met zeshonderd andere bekende communisten opgepakt. Desiré zat achtereenvolgens gevangen in de kampen Schoorl, Amersfoort, Neuengamme, Dachau en Auschwitz, waar de moedige verzetsstrijder op 15 november 1942 overleed aan de gevolgen van martelingen.’

Ook zijn vrouw Rachel was actief in het verzet. Zij deed illegaal werk, werd opgepakt, maar overleefde Auschwitz, Birkenau, Bergen-Belsen en Theresienstadt. Ze vestigde zich in 1950 in Israel. (bron : Joods Biografisch Woordenboek). Dezelfde bron vermeldt dat zij in 1945 was gehuwd met Eduard (Eddy) van Amerongen (1912-1992).

Over mensen als Anton de Kom, Charles Desiré (en Rachel Frankfoorder) is te weinig geschreven. Een herwaardering van beide mannen en een onderzoek naar de verzetsdaden van Surinamers is op zijn plaats in deze tijd van hernieuwde fascistoïde tendensen en identiteitspolitiek.  

Op last van het Ministerie van Justitie werd op 27 november 1953 de overlijdensakte van Charles Désiré Lu-A-Si, geboren 13 december 1911 te Paramaribo en overleden 15 november 1942 te Oświęcim (Auschwitz) in Polen, ingeschreven in de registers te Amsterdam.

In Suriname wordt C.D. Lu-A-Si tezamen met andere lotgenoten vermeld op de Plaquette van het Monument “Ter Nagedachtenis aan een Deel van de Surinaamse Gevallenen van de Tweede Wereld Oorlog 1940 – 1945 in Europa en Azië”. Dit Monument staat bij het Onafhankelijkheidsplein aan de Waterkant, nabij de Marinetrap in Paramaribo.

Delen van dit artikel zijn overgenomen uit het artikel van W. Man A Hing over Charles Lu A Si hetgeen gepubliceerd is in het blad Wi Ruto no. 8/2,  p. 29-34 (van de Stichting Surinaamse Genealogie). De redactie heeft het voornoemde artikel gevonden in de blog “Caribisch uitzicht”.

Bron Foto: Collectie Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis