Interessante discussieavond over toestand in Syrië

Marco Hanekamp

De initiatiefgroep 'Oorlog is geen oplossing' Enschede, heeft op 12 april een informatie- en discussiebijeenkomst gehouden, over de geopolitieke achtergronden van de burgeroorlog in Syrië.

De vragen die tijdens deze discussie centraal stonden, waren 'Waarom blijft de burgeroorlog in Syrië maar doorwoeden'?, 'Waarom komt de internationale gemeenschap niet tot overeenstemming'? en 'Welke belangen staan er voor het Westen, Rusland, China, Iran, Turkije en de Golfstaten op het spel'? De discussie werd geleid door Jan Schaake (Oorlog is geen Oplossing en GroenLinks).

In zijn inleiding gaf prof. dr. Kees van der Pijl (emiritus-hoogleraar Global Political Economy aan de universiteit van Sussex) aan dat er een aantal belangrijke keerpunten zijn geweest in de wereldgeschiedenis. In 1975 werden de akkoorden van Helsinki gesloten. Deze akkoorden gingen ervan uit dat grenzen en binnengrenzen vastliggen. Ze werden ondertekend door 35 landen uit de toenmalige militaire machtsblokken van de 'Koude Oorlog'. Het eerste keerpunt kwam slechts vier jaar later, in 1979. Het jaar waarin Ronald Reagan president werd van de VS en Magareth Thatcher in Groot-Brittannië werd gekozen tot premier. Ook Saddam Hoessein kwam in deze tijd aan de macht. Vanaf dat moment kwam het wereldwijde marktgericht denken, het neoliberalisme, in zijn volle glorie op, hetgeen een begin betekende van de schuldencrisis en van het agressieve gedrag van de NAVO. De schulden-afhankelijkheid van landen en regeringen werd vanaf 1979 de peiler waarop de Westerse macht rustte.

Rond 1991 kwam het volgende keerpunt, op het moment dat de Sovjet-Unie en Joegoslavië uiteenvielen. Dit werd door het Westen gezien als dé mogelijkheid om de staat zo min mogelijk bij de economie te betrekken. Daarbij zag de NAVO haar kans schoon om uit te breiden richting 'het Oosten'. Landen die nog min of meer een geleide economie hadden, moesten zich aan het Westen onderwerpen. Ook was het voor de NAVO erg belangrijk om in bezit te komen van de aanvoerlijnen van olie en gas, uit o.a. het Midden-Oosten, Centraal Azië en Rusland. Daarvoor moest het obstakel Joegoslavië worden opgeruimd.

Van der Pijl haalde in zijn betoog het boek 'Het einde van de geschiedenis' aan van Fukuyama. Fukuyama stelt in dat 'beroemde' boek dat het hebben van een geleide economie tot het verleden behoort. De macht van de overheden zijn vanaf nu gebroken. Verder haalt hij een tweede belangrijk boek aan; dat van Huntington (Botsende Beschavingen). In dit boek voorspelt Huntington de conflicten tussen het Westen, China en de islamitische landen. Huntington wilde hiermee aantonen dat er nieuwe vijanden waren ontstaan (China en de islamitische landen) en dat daardoor het defensiebudget op peil moest worden gehouden. Dit budget bedroeg in 1991 zo'n 300 miljard dollar. In 2000 was dit nog verder gestegen naar zo'n 320 miljard dollar.

Ook het jaar 2001 was - volgens van der Pijl - een omslagpunt. Dit kwam door de aanslagen van 11 september dat jaar. De uitgaven voor defensie zijn dan inmiddels opgelopen tot meer dan het dubbele: 711 miljard! De economie van de VS begon steeds meer concurrentie te ondervinden. Dit verlies zorgde ervoor dat de VS hun militaire agressie wereldwijd gingen vergroten. Saddam Hoessein had inmiddels aangekondigd dat hij de olie voortaan niet meer in dollars wilde afrekenen, maar in euro's! Brezinsky had in zijn boek devoorspelling gedaan dat de VS gemakkelijk hun gang konden gaan, voor wat betreft de olie en gas. Echter, Poetin heeft hier een stokje voor gestoken. Voor de VS een reden om de internationale agressie nog verder op te voeren.

Naast prof. dr. Van der Pijl, maakten ook Pieter Omtzigt (Tweede kamerlid CDA), Sonja van den Ende (Syrië Mediawerkgroep) Ahmed Yilmaz (Enschede voor Vrede) en Rik Min (kaderlid/activist van het Palestina Komitee, NCPN-Twente, Abvakabo FNV werkgroep Palestina, en het samenwerkingsverband 'Oorlog is geen Oplossing').

Volgens Rik Min heeft het samenwerkingsverband 'Oorlog is geen Oplossing' de laatste 22 jaar al bij diverse conflicten, in Enschede, op straat, gedemonstreerd en gezegd dat oorlog geen oplossing is. Zo is er actie gevoerd tegen de oorlog in Joegoslavië, Kosovo en Irak. Bij Libië ontbraken ze echter. Nu is dat parool bij de oorlog in Syrië weer aan de orde. Mensen spreken Rik Min wel eens aan met de woorden : "Goh, wat zielig allemaal voor dat kleine Israël, al dat moslimgedoe".. Maar dat is - volgens Min - nu juist het punt. De media verdraaien alles. Min betoogt dat juist Israël de oorzaak van veel ellende is, door zijn macht en de kolonisatie van het 'mandaatgebied Palestina'. Israël blokkeert, volgens Rik Min, al 65 jaar en heeft zelf het moslimfundamentalisme mede gecreëerd.

Rik Min verklaarde verder dat er steeds meer landen zijn die onder schot worden gehouden door imperialistische krachten in de media in het Westen. Alle plannen om regime changes uit te voeren worden dan ook voorgekookt door Washington. Er wordt zogenaamd democratie gebracht, maar vooral het neoliberale kapitalisme. Staatseigendommen en grondstoffen worden geroofd. Dat geldt zelfs voor Rusland. Eerder in de geschiedenis zagen we Hitler deze vorm van inmenging, medialeugens verkopen en landen binnenvallen, ook doen. Volgens de Neurenbergproccessen werd inmenging in andermans aangelegenheden een misdaad, voegt Min eraan toe. In Nederland ziet bijna niemand hoe dit mechanisme precies werkt, omdat de mensen gehersenspoeld worden.

Landen die de vooruitgang tegenhouden worden door het Westen gesteund, terwijl de landen die - bijvoorbeeld - de Palestijnen steunen en al jarenlang Palestijnse vluchtelingen opnemen, juist worden belaagd (Irak, Libanon, Iran en Syrië). De stelling van Rik Min is dan ook, dat alle landen die wij vroeger de ongebonden landen noemden, momenteel een voor een worden opgerold en geherkoloniseerd. Dit is in 1979 begonnen, met Afghanistan, toen volgde Joegoslavië, Irak, Libië en nu dus Syrië. Min durft zelfs Polen en Roemenië aan dit rijtje toe te voegen, waardoor zelfs de muur viel. Dat is de kracht van het imperialisme, stelt Min; en daar zitten wij middenin.

Na de bijdrage van de forumleden, ontstond er een interessante discussie. Zelfs de rol van CDA'er Pieter Omtzigt werd een aantal keren positief ontvangen. Vooral omdat hij hierin in een aantal opzichten afwijkt van wat gangbaar is binnen het CDA.

Aan het slot van de avond werd de hoop uitgesproken, dat dit soort discussies in meerdere plaatsen gaat plaatsvinden. Wellicht zelfs dat er vanuit Nederland enige actie kan worden ondernomen, ten aanzien van de situatie in Syrië.

Noot: de opvattingen van Rik Min zijn persoonlijk en geven niet de standpunten van de NCPN-landelijk weer.

©MANIFEST KRANT van de NCPN
Haarlemmerweg 177, 1051 LB, Amsterdam, tel.: 020-6825019