Mondiale systeemcrisis

Nieuw internationaal monetair systeem wacht op euro

mali.jpg
Een Frans militair konvooi in de Malinese stad Gao op februari 2013. Wegens de strijd in Mali, die een direct gevolg is van de NAVO-interventie in Libië, is een nieuwe VN-vredesmissie gestart. Nederlandse militairen zullen in dit Afrikaanse land gestationeerd worden. Steeds sneller zullen ook EU-landen, ingegeven door imperialistische belangen, zich mengen in de Afrikaanse brandhaarden. (Foto: ZLV)
amazon-2.jpg
Leden en sympathisanten van lokale vakbondsorganisaties demonstreren voor het Amazon-hoofdkwartier in Seattle, VS, uit solidariteit met de stakende Amazon-medewerkers in Duitsland. (Foto: ZLV)

De onafhankelijke Europese denktank LEAP/E2020 verwacht dat 2014 het jaar wordt van de grote Amerikaanse aftocht. Niet alleen op monetair en geopolitiek terrein, maar ook op de vastgoed- en financiële markten. Verder voorziet het onderzoeksteam dat in de periode 2014-2020 wereldwijd de democratie als politiek en sociaal model onder grote druk komt te staan. Met name in het Verenigd Koninkrijk, waar crisis en bezuinigingspolitiek inmiddels diepe scheuren in de samenleving hebben veroorzaakt. In het persbericht bij het online bulletin GEAB van december staat het nieuw internationaal monetair systeem centraal. Manifest brengt aan het begin van het nieuwe jaar nogmaals onder de aandacht van de lezers dat het Eurocentralisme van de analyses van LEAP/E2020 niet door haar wordt gedeeld, noch de suggestie dat de neoliberale uitwassen van het kapitalisme blijvend kunnen worden bijgestuurd.

Persbericht bij GEAB nr. 80 (16 december 2013)

Het jaar 2013 eindigt met een wereld-van-voor-de-crisis die in stukken uiteengevallen is. Na 2014 zal er nog slechts een ruïne van over zijn. Goethe schreef: "Ook met de stenen die ons de weg versperren, kunnen we iets moois bouwen." En zo ontstaat langzaamaan uit deze chaos de wereld-van-morgen. De Verenigde Staten, Japan en de Europese Unie zijn, geplaagd door politieke en economische problemen, steeds minder aanwezig op het wereldtoneel. Rusland schuift in de Syrië-crisis en in zijn betrekkingen met de ex-Sovjetrepublieken Armenië en Oekraïne zijn diplomatieke pionnen op het geopolitiek schaakbord steeds verder naar voren. En China zet zijn ambities in de Oost-Chinese Zee kracht bij. Kortom, het geopolitiek vacuüm dat de machten-van-gisteren achterlaten, wordt snel opgevuld door de machten-van-morgen.

Deze onderliggende trendmatige ontwikkeling zal in 2014 aan snelheid winnen door het samenkomen van een aantal factoren. De VS hebben de controle over de mondiale geopolitiek verloren. De wanhopige financiële reddingsoperaties (met name de kwantitatieve versoepeling) sorteren steeds minder effect. De onroerendgoedmarkt stort opnieuw in. En niet te vergeten, de grootmachten zijn genoodzaakt om het internationaal monetair systeem te hervormen. De huidige situatie is te vergelijken met een roulettespel. Tot voor kort bevond de wereld zich nog in de fase van 'faites vos jeux', waarin de spelers hun strategieën konden voorbereiden en implementeren. Vandaag geldt echter 'rien ne va plus' en zullen de spelers weldra weten of ze gewonnen of verloren hebben.

Aan het monetair front gaan de ontwikkelingen razendsnel. Alle inspanningen die tot nu toe zijn gepleegd, zullen in 2014 tot concrete resultaten leiden. Vijf voorbeelden om de lopende ontwikkelingen te schetsen:

Als we de VS buiten beschouwing laten - die zijn natuurlijk gebaat bij het in stand blijven van de huidige situatie - dan kan een echt internationaal systeem alleen maar samen met de eurozone worden opgezet. De euro is na de dollar de belangrijkste internationale valuta, hij maakt circa 30 procent uit van de wereldhandelsstromen en van de mondiale valutareserves, en ligt daarmee ver voor op zijn naaste concurrenten. Toch is de euro in de praktijk eerder een steun voor de dollar gebleven dan dat hij zich ontwikkeld heeft tot een alternatief ervan. Hij heeft zich immers niet kunnen omvormen tot de enige handelsvaluta van de Europese landen ter vervanging van de dollar. Dat leidt tot de paradoxale situatie dat de enorme dynamiek van de handel van de eurolanden direct bijdraagt aan het voortbestaan van de dominantie van de dollar - met als enige grote voordeel dat de euro niet te veel in waarde kan stijgen! De vorming van een multipolair monetair systeem is momenteel dan ook afhankelijk van een besluit in de eurozone om de dollar op te geven en om op de trein te springen die, met name bestuurd door China, afkoerst op een onvermijdelijke geldpolitieke hervorming.

De Europese bankenunie, die in kleine stapjes tot stand gebracht wordt, biedt de mogelijkheid om de gemeenschappelijke munt te versterken en haar de rol te geven die Europese politici als Mitterand en Kohl eind jaren '80 en begin jaren '90 in gedachten hadden toen ze haar ten doop hielden. Verder verwachten wij dat de Europese verkiezingen van mei 2014 de kloof tussen de eurozone en de EU nog wat dieper zal maken. Eind 2014 of uiterlijk 2015 komt dan het moment dat de euro zijn bijdrage zal leveren om het internationaal monetair systeem definitief te verlossen van de overmacht van de dollar.

Bron: www.leap2020.eu


Vertaling en bewerking: Louis Wilms.
©MANIFEST KRANT van de NCPN
Haarlemmerweg 177, 1051 LB, Amsterdam, tel.: 020-6825019