KLASSIEK EN ACTUEEL

"(...) De plotselinge opkomst van de Leidse fabrieken had in de stad een voor die tijd zeer aanzienlijke opeenhoping van arbeidskrachten veroorzaakt... In de 17e eeuw is Leiden, na Lyon, de tweede industriestad van Europa. Door de toevloed van vluchtelingen was het mogelijk voor de vroeger door vrouwen verrichte bewerkingen mannelijk personeel aan te trekken: het overvloedige aanbod op de arbeidsmarkt had tot gevolg dat de lonen zo laag mogelijk konden worden gehouden. Later nam men weer vrouwen in dienst tegen belachelijk lage lonen, en langzamerhand, tegen de oorspronkelijke bedoeling van de gildereglementen, tegen het leerlingwezen in, ook kinderen. De kinderexploitatie - soms kwamen zij al op zesjarige leeftijd in de werkplaatsen - had in Leiden reeds in 1620, en weldra ook in Amsterdam, Alkmaar, Utrecht en Groningen een even schaamteloos karakter als later in Engeland tijdens de industriële revolutie. Reeds in 1597 was een decreet uitgevaardigd, tegen de gewoonte van sommige werkgevers in die jonge kinderen zogenaamd als leerlingen, onderwierpen aan een ware slavernij. Men haalt het voorbeeld aan van kinderen die door hun bazen buiten de werkuren eropuit werden gestuurd om in de stad te bedelen. Het kwam voor dat de rechterlijke macht zich de zaak aantrok en tussenbeiden kwam bij zeer ergerlijke gevallen, zoals in Delft in 1636. (...)"

Uit: Het dagelijks leven in de Gouden Eeuw, Paul Zumthor.

©MANIFEST KRANT van de NCPN
Haarlemmerweg 177, 1051 LB, Amsterdam, tel.: 020-6825019