KLASSIEK EN ACTUEEL

"(...) Ten derde heeft de overtuiging, dat de mensheid, op het ogenblik tenminste, zich over het algemeen in voorwaartse richting beweegt, absoluut niets te maken met de tegenstelling tussen materialisme en idealisme. De Franse materialisten koesterden deze overtuiging, niet minder dan de deïsten Voltaire en Rousseau, in een bijna fanatieke graad en brachten daaraan vaak genoeg de grootste persoonlijke offers. Wanneer ook iemand zijn gehele leven wijdde aan de 'geestdrift voor waarheid en recht' - in de goede betekenis van het woord - dan was het bijvoorbeeld Diderot. Wanneer Starcke dit dus alles voor idealisme verklaart, dan bewijst dit slechts, dat het woord materialisme en de gehele tegenstelling tussen beide richtingen voor hem hier iedere betekenis verloren heeft. Feit is dat Starcke hier - zij het ook misschien onbewust - een onvergeeflijke concessie doet aan het traditionele filistervooroordeel tegen het woord materialisme, dat door jarenlange kerkelijke verkettering ontstaan is. De filister verstaat onder materialisme vreten, zuipen, welbehagen, vleselijke lust, hovaardigheid, geldzucht, gierigheid, hebzucht, winstbejag en beurszwendel, kortom alle vuile zonden , waaraan hij zichzelf stiekem overgeeft; en onder idealisme verstaat hij het geloof aan de deugd, universele mensenliefde en in het algemeen een 'betere wereld', waarmee hij tegenover anderen opschept, maar waarin hoogstens hijzelf gelooft zolang hij de kater of het bankroet doormaakt, die noodzakelijk volgen op zijn gebruikelijke 'materialistische' uitspattingen, waarbij hij dan zijn lievelingslied zingt: Wat is de mens - half dier, half engel. (...)"

Uit: Ludwig Feuerbach en het einde van de klassieke Duitse filosofie, Friedrich Engels, 1888.

©MANIFEST KRANT van de NCPN
Haarlemmerweg 177, 1051 LB, Amsterdam, tel.: 020-6825019