KLASSIEK EN ACTUEEL

"(...) Wanneer het er dus op aankomt die drijfkrachten te onderzoeken, die - bewust of onbewust en wel zeer vaak onbewust - achter de motieven van de historisch handelende mensen staan en die de eigenlijke uiteindelijke drijfkrachten van de geschiedenis vormen, dan kan het niet zozeer gaan om de motieven van afzonderlijke, zij het ook nog zo eminente personen, dan wel om de motieven, die grote massa's, gehele volkeren en in ieder volk weer gehele volksklassen in beweging brengen; en ook dit niet voor een ogenblik, voor een even oplaaiend en snel uitdovend strovuur, maar voor een blijvende, in een grote historische verandering uitmondende actie. Het doorgronden van de oorzaken die iemand drijven en die hier in de hoofden van de handelende massa's en van hun leiders - de zogenaamde grote mannen - als bewuste motieven duidelijk of onduidelijk, rechtstreeks of in ideologische of zelfs in hemels verheven vorm weerspiegeld worden - dat is de enige weg, die ons op het spoor kan brengen van de wetten, die de geschiedenis zowel in het algemeen als ook in de afzonderlijke perioden en landen beheersen. Alles wat de mensen in beweging brengt, moet door het hoofd gaan, maar welke vormen het in het hoofd aanneemt, hangt sterk af van de omstandigheden. De arbeiders hebben zich zeker niet met het kapitalistische machinale bedrijf verzoend, sinds zij de machines niet meer eenvoudigweg stukslaan, zoals dat nog in 1848 aan de Rijn gebeurde. (...)"

Uit: Ludwig Feuerbach en het einde van de klassieke Duitse filosofie, Friedrich Engels, 1888.

©MANIFEST KRANT van de NCPN
Haarlemmerweg 177, 1051 LB, Amsterdam, tel.: 020-6825019